Prawo i urzędy

Jak dostać numer National Insurance (NI) w UK – krok po kroku

admin
Aktualizacja: 31 października

Artykuł ma charakter ogólnej informacji, nie jest poradą prawną, podatkową ani medyczną. W swojej sprawie skontaktuj się ze specjalistą.

Najkrótsza odpowiedź: numer National Insurance (NI) dostajesz, składając wniosek online na GOV.UK – musisz w tym czasie mieszkać w UK i mieć prawo do pracy. Po potwierdzeniu tożsamości czeka się na numer do 4 tygodni, ale pracę możesz zacząć wcześniej, jeśli udowodnisz pracodawcy, że masz prawo do pracy. Jeśli już kiedyś miałeś numer, a po prostu go zgubiłeś – nie składaj nowego wniosku, tylko go odszukaj.

Czym jest numer NI i do czego Ci się przyda

Numer National Insurance sprawia, że Twoje składki i podatki są zapisywane na Twoje konto i tylko na nie. Wygląda tak: 2 litery, 6 cyfr i 1 litera, np. QQ123456B. Najważniejsze: numer jest ten sam na całe życie. Nawet jeśli zmienisz nazwisko, adres czy wyjedziesz z UK na kilka lat, nie dostaniesz nowego.

Według GOV.UK numer może być potrzebny m.in.:

HMRC (urzędowi skarbowemu) i Twojemu pracodawcy,
DWP, jeśli ubiegasz się o świadczenia (w Irlandii Północnej – odpowiedniemu departamentowi tamtejszego rządu),
radzie gminy (council), jeśli starasz się o Housing Benefit,
przy rejestracji do głosowania, przy kredycie studenckim, w funduszu emerytalnym czy przy zakładaniu konta ISA.

Nie podawaj go nikomu, kto go naprawdę nie potrzebuje – to jedna z danych, którymi posługują się oszuści przy kradzieży tożsamości.

Kto może złożyć wniosek

O numer NI możesz się ubiegać, jeśli spełniasz wszystkie warunki:

mieszkasz w UK – wniosku nie złożysz z zagranicy, tylko będąc już na miejscu,
masz prawo do pracy w UK,
pracujesz, szukasz pracy albo masz ofertę rozpoczęcia pracy.

Dobra wiadomość: numer NI nie jest potrzebny, żeby złożyć wniosek do EU Settlement Scheme, rozpocząć wniosek o świadczenia (np. Universal Credit) czy o kredyt studencki.

Jak złożyć wniosek – krok po kroku

Sprawdź, czy już nie masz numeru. Jeśli kiedyś pracowałeś w UK, numer na pewno istnieje – przejdź do sekcji o szukaniu zgubionego numeru poniżej.
Przygotuj dokument tożsamości. Wystarczy paszport z dowolnego kraju albo dowód osobisty z kraju UE (czyli polski dowód też). Możesz zostać poproszony o przepisanie z niego danych.
Wejdź na stronę „Apply for a National Insurance number” na GOV.UK i wypełnij wniosek online.
Zrób zdjęcia. Jeśli możesz, prześlij zdjęcie siebie trzymającego paszport oraz zdjęcia innych dokumentów. Wystarczy smartfon, a zdjęcie może Ci zrobić ktoś inny. Wniosek podpowie, jak mają wyglądać.
Odbierz e-mail z numerem referencyjnym wniosku (application reference number). Zapisz go – przyda się, gdy będziesz dzwonić na infolinię.
Sprawdź, czy e-mail nie prosi o dodatkowe dokumenty. W wiadomości dowiesz się, czy musisz jeszcze potwierdzić tożsamość.

A jeśli nie możesz przesłać zdjęć albo nie masz dokumentów?

Nadal możesz złożyć wniosek online, ale potrwa to dłużej. Może być potrzebne spotkanie osobiste albo wysłanie pocztą kserokopii dokumentów. Co dokładnie masz zrobić, napiszą Ci w e-mailu po wysłaniu wniosku.

Ile się czeka i co, jeśli numer nie przychodzi

Według GOV.UK otrzymanie numeru może potrwać do 4 tygodni od potwierdzenia tożsamości. Zadzwoń na infolinię, jeśli:

od złożenia wniosku minęło ponad 4 tygodnie,
w międzyczasie się przeprowadziłeś,
zmieniły się Twoje dane osobowe.

Numery infolinii (National Insurance number application helpline):

Anglia, Szkocja i Walia: 0800 141 2079, od poniedziałku do piątku, 8:00–17:00,
linia w języku walijskim: 0800 141 2349,
Irlandia Północna: 0800 587 0024, od poniedziałku do piątku, 9:00–16:00.

Miej pod ręką numer referencyjny z e-maila potwierdzającego.

Czy mogę pracować bez numeru NI?

Tak. GOV.UK wprost mówi, że możesz zacząć pracę, zanim dostaniesz numer, jeśli możesz udowodnić prawo do pracy w UK. Powiedz pracodawcy, że złożyłeś wniosek, i przekaż mu numer, gdy tylko go otrzymasz – dzięki temu Twoje podatki i składki trafią na właściwe konto.

Zgubiłeś numer? Tak go odnajdziesz

Jeśli kiedyś już miałeś numer NI, nie składaj nowego wniosku – po prostu go odszukaj. Sprawdź po kolei:

Dokumenty, które już masz: payslipy (paski z wypłaty), formularz P60, listy w sprawie podatku, emerytury lub świadczeń.
Aplikację HMRC – jeśli mieszkasz w UK, znajdziesz w niej swój numer i możesz pobrać list z jego potwierdzeniem.
Personal tax account na GOV.UK – jeśli masz już konto, numer jest tam widoczny i też możesz pobrać list.
Apple Wallet lub Google Wallet – jeśli kiedyś zapisałeś w nich numer.
Narzędzie „Check how to find your National Insurance number” na GOV.UK – zada kilka pytań i podpowie, gdzie szukać. Uwaga: wylogowuje po 15 minutach bezczynności i nie zapisuje odpowiedzi.

Ważne: HMRC nie poda Ci numeru przez telefon ani na czacie. Jeśli ktoś dzwoni i „oferuje pomoc” w tej sprawie albo każe sobie płacić za „wyrobienie numeru NI”, zachowaj ostrożność i korzystaj wyłącznie z oficjalnych stron GOV.UK.

Dzieci i młodzież

Jeśli dziecko mieszka w UK, a rodzic złożył wniosek o Child Benefit, numer zwykle przychodzi pocztą w ciągu 3 miesięcy przed 16. urodzinami. Jeśli masz 16–19 lat i numer nie przyszedł, najpierw sprawdź, czy już go nie masz, a dopiero potem złóż wniosek online.

Czy w Szkocji, Walii i Irlandii Północnej jest inaczej?

Sposób składania wniosku jest taki sam w całym UK – online na GOV.UK. Różni się tylko numer infolinii: dla Irlandii Północnej jest osobny (podany wyżej). Strona GOV.UK jest też dostępna po walijsku.